Wat is obsessieve-compulsieve stoornis?

Voor sommige mensen is het hebben van een schoon appartement erg belangrijk. Voor anderen is het erg vies en ongezond om niet dagelijks te douchen/baden en/of om kleding meerdere keren te dragen. Maar waar wordt de grens getrokken tussen netjes en schoon zijn en het hebben van een obsessieve-compulsieve stoornis (OCS of OCD)? In veel gevallen denken mensen onterecht dat zijzelf of anderen OCS hebben wanneer zijzelf of die andere erg gefocust is op hygiëne, opruimen en schoonmaken. Maar is dit wel hetzelfde?

 

Benieuwd of je Obsessieve-compulsieve stoornis hebt?

Doe de test hier!
 

 

Voor mensen die een obsessieve-compulsieve stoornis hebben zijn zaken als hygiëne, schoonmaken en opruimen meer dan slechts gewoonte en regelmaat; voor hen zijn het ingrijpende en zorgwekkende problemen die voor veel angst en paniek kunnen zorgen.

Obsessieve-compulsieve stoornis, voorheen gezien als een angststoornis, wordt tegenwoordig gezien als een opzichzelfstaande stoornis. Iemand met OCS ervaart buitenproportioneel veel angst, paniek en stress in zowel het dagelijks leven als in relaties. Om te zien of iemand echt last van OCS heeft kun je de mate van lijden aannemen. De mate waarin iemand belemmerd wordt te doen wat diegene moet doen, vanwege zichzelf herhalende gedragingen (dwanghandelingen) of gedachten (dwanggedachten/obsessies), die op hun beurt weer zorgen voor troost en angst. De behandeling voor OCS varieert van verschillende medicatie (angstremmers bijvoorbeeld) tot therapie, waarbij een combinatie van behandeling en medicatie vaak het meest effectief is.

Ondanks het feit dat de DSM V deze stoornis tegenwoordig niet meer schaart onder angststoornissen, doen wij het wel, omdat (1) de motivatie om er een nieuwe stoornisgroep van te maken erg onduidelijk is, en (2) omdat angst nog steeds de onderliggende drijfveer is voor velen om mee te gaan in hun dwanghandelingen en dwanggedachten.

 
Ga naar:

 

Bij Barends Psychology Practice wordt obsessieve-compulsieve stoornis behandeld (ook online). Ga naar meld je hier aan om een eerste, gratis sessie in te plannen.

 

De gevaren van ChatGPT en andere chatbots voor mensen met OCS

ChatGPT kan bijzonder schadelijk zijn voor mensen met OCS, vooral voor wie worstelt met piekeren of herhaaldelijk geruststelling zoeken. Iemand kan de chatbot telkens opnieuw raadplegen om zekerheid te krijgen over opdringerige gedachten of dwangmatige twijfels—maar krijgt dan beleefde, plausibele, maar nooit definitieve antwoorden. Dit kan onbedoeld de dwangmatige cyclus versterken, waardoor iemand steeds afhankelijker wordt van de AI voor tijdelijke opluchting. Nog zorgelijker is dat de chatbot obsessieve angsten (zoals besmetting, kwaad doen, of existentiële vragen) onbedoeld kan bevestigen, waardoor de kern van de stoornis—de intolerantie voor onzekerheid—versterkt wordt. Voor meer informatie, ga naar: de schaduwzijde van ChatGPT op jouw geestelijke gezondheid.

 

Obsessieve-compulsieve stoornis – definitie en symptomen.

Obsessieve-compulsieve stoornis is een ingrijpende en beperkende conditie die bestaat uit obsessieve gedachten en/of rituele handelingen. De OCS symptomen zien er als volgt uit:

Dwanggedachten

Dwanggedachten (obsessies) binnen de obsessieve-compulsieve stoornis bestaan uit de volgende vier componenten, die bij degene met OCS aanwezig moet zijn om in aanmerking te komen voor de diagnose OCS:

• Terugkerende en volhardende gedachten, impulsen of voorstellingen die als opdringend en misplaatst beleefd worden en voor veel angst zorgen.
• Deze gedachten zijn niet slechts een overdreven bezorgdheid over alledaagse problematiek.
• Degene met OCS probeert deze gedachten te onderdrukken, negeren of neutraliseren met andere gedachten of handelingen.
• Degene met OCS is zich bewust van het feit dat deze gedachten niet realistisch zijn en ingebeeld worden.

Voorbeelden van dwanggedachten zijn bijvoorbeeld ongewilde gedachten over naasten leed berokkenen, zorgen over het niet uitgezet hebben van (elektrische) apparaten, zorgen over besmetting of hygiëne, maar ook indringende, ongewenste seksuele of gewelddadige gedachten.

 
(Advertentie. Scroll naar beneden voor meer informatie.)

 

Dwanghandelingen

Dwanghandelingen zijn zichzelf herhalende handelingen (deur openen/sluiten, handen wassen) of psychische activiteit (tellen of bidden) die degene met OCS moet doen in reactie op de dwanggedachte. Deze dwanghandeling zorgt dan tijdelijk voor wat meer rust en minder angst/paniek.

Voor degene met OCD is het belangrijk om de angst te verminderen die de dwanggedachte veroorzaakt, omdat dit deze mensen een bevrijd gevoel geeft. Vaak zijn mensen met OCS ervan overtuigd dat zij verschrikkelijke gebeurtenissen afwenden/voorkomen door deze dwanghandelingen uit te voeren. Deze dwanghandelingen zijn vaak buitensporig en niet realistisch in vergelijking tot wat zij proberen af te wenden of te voorkomen.

Recent onderzoek toont aan dat mensen met OCS dwanggedachten en dwanghandelingen hebben die onder te verdelen zijn in de volgende vijf categorieën:

Geobsedeerd zijn door de verantwoordelijkheid dragen voor gebeurtenissen die niet voorkomen zijn of die anderen schade toebrachten; vaak vragen om bevestiging en obsessief controleren van dingen.

Geobsedeerd zijn door symmetrie en orde en het hebben van tel-rituelen (tellen).

Geobsedeerd zijn door besmetting, handen wassen en schoonmaken.

Weerzinwekkende obsessies over geweld, seks en religie.

Geobsedeerd zijn door het verzamelen of bewaren van dingen; obsessieve verzamelwoede.

 

Om meer te weten te komen over de obsessieve-compulsieve stoornis behandeling, ga naar: OCS behandeling.